Nỗi lo truy thu khiến nhiều hộ kinh doanh chưa dám kê khai đúng doanh thu

Việc chuyển từ hình thức nộp thuế khoán sang kê khai không đồng nghĩa với việc nghĩa vụ thuế sẽ tăng lên. Tuy nhiên, nỗi lo bị truy thu đối với doanh thu của những năm trước vẫn khiến nhiều hộ kinh doanh chưa mạnh dạn kê khai đúng doanh thu thực tế. Đây là nhận định được bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), chia sẻ tại hội thảo "Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững".

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, việc áp dụng phương pháp kê khai chủ yếu thay đổi về cách thức quản lý và xác định doanh thu, chứ không làm phát sinh thêm nghĩa vụ thuế nếu người kinh doanh thực hiện đúng quy định. Thậm chí, một số hộ còn được hưởng lợi từ chính sách mới khi ngưỡng doanh thu chịu thuế đã được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng mỗi năm.

Lấy ví dụ đối với hoạt động cho thuê nhà, bà Cúc cho biết trước đây những hộ có doanh thu khoảng 500 triệu đồng/năm vẫn thuộc diện phải nộp thuế. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, mức doanh thu này không còn phải thực hiện nghĩa vụ thuế, qua đó giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho nhiều cá nhân kinh doanh.

Mặc dù vậy, quá trình chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai vẫn diễn ra chậm hơn kỳ vọng. Theo Chủ tịch VTCA, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý e ngại của các hộ kinh doanh về khả năng bị cơ quan chức năng rà soát và truy thu thuế đối với doanh thu chưa kê khai đầy đủ trong các năm trước.

Bà dẫn trường hợp một hộ kinh doanh tại Hưng Yên có doanh thu thực tế lên tới khoảng 80 tỷ đồng mỗi năm nhưng chỉ kê khai khoảng 3 tỷ đồng. Khi muốn điều chỉnh doanh thu theo đúng thực tế, chủ hộ vẫn lo ngại việc kê khai đầy đủ sẽ trở thành căn cứ để cơ quan chức năng xem xét truy thu các khoản thuế trước đây. Vì vậy, họ chỉ lựa chọn tăng doanh thu kê khai từng phần thay vì phản ánh đúng quy mô hoạt động.

Theo bà Cúc, nếu những băn khoăn này không được giải quyết bằng cơ chế và hướng dẫn rõ ràng, nhiều hộ kinh doanh sẽ tiếp tục duy trì tình trạng kê khai doanh thu thấp hơn thực tế, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thuế cũng như môi trường kinh doanh minh bạch.

Từ thực tiễn đó, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đề xuất cơ quan quản lý cần có chính sách chuyển tiếp phù hợp để khuyến khích hộ kinh doanh chủ động kê khai trung thực. Đối với những trường hợp không có hành vi buôn lậu, sản xuất hàng giả hoặc vi phạm gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, việc ưu tiên tạo điều kiện để họ thực hiện kê khai đúng từ thời điểm hiện tại sẽ góp phần mở rộng cơ sở thuế và thúc đẩy tuân thủ tự nguyện.

Đọc thêm: Hộ kinh doanh có phải xuất hóa đơn không khi sàn đã tự động nộp thuế?

Kiến nghị có hướng dẫn thống nhất để hộ kinh doanh yên tâm chuyển đổi

Bên cạnh vấn đề liên quan đến truy thu, nhiều hộ kinh doanh cũng đang gặp không ít khó khăn trong quá trình chuyển đổi sang phương pháp kê khai. Các vướng mắc phổ biến bao gồm việc xuất hóa đơn đối với hoạt động kinh doanh đa kênh, xử lý hàng tồn kho phát sinh trước năm 2025 cũng như xác định giá trị tài sản cố định để phục vụ hạch toán và kê khai thuế.

Theo bà Cúc, những nội dung này cần được cơ quan chức năng ban hành hướng dẫn chi tiết và thống nhất nhằm giúp hộ kinh doanh thực hiện đúng quy định, đồng thời hạn chế những cách hiểu khác nhau giữa các địa phương.

Chủ tịch VTCA cũng cho biết cơ quan thuế đã nhiều lần khẳng định việc truy thu chỉ đặt ra đối với các trường hợp có dấu hiệu gian lận hoặc trốn thuế theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, để tạo niềm tin cho cộng đồng kinh doanh, bà kiến nghị cần có văn bản hướng dẫn thống nhất giữa các cơ quan quản lý về phạm vi và nguyên tắc áp dụng, qua đó giúp hộ kinh doanh yên tâm chuyển đổi sang phương pháp kê khai, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh chuyển đổi số.