Hộ kinh doanh cần chú ý gì để không bị cấm xuất cảnh?

Việc cơ quan thuế công khai danh sách người nộp thuế bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh thời gian gần đây đang thu hút sự quan tâm của nhiều hộ kinh doanh. Đặc biệt, sau khi Thuế cơ sở 5 tỉnh Vĩnh Long công bố danh sách 10 trường hợp bị áp dụng biện pháp này do nợ thuế và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nhiều cá nhân kinh doanh bắt đầu đặt câu hỏi về những rủi ro pháp lý có thể gặp phải nếu không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.

Theo quy định hiện hành, tạm hoãn xuất cảnh là một trong những biện pháp được cơ quan quản lý thuế áp dụng nhằm bảo đảm việc thu hồi nợ thuế và nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nợ thuế đều ngay lập tức bị cấm xuất cảnh.

Nghị định số 49/2025/NĐ-CP quy định rõ các trường hợp cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh có thể bị xem xét tạm hoãn xuất cảnh. Đối với những hộ kinh doanh đang hoạt động bình thường, biện pháp này được áp dụng khi người nộp thuế đang thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, có số tiền nợ từ 50 triệu đồng trở lên và đã quá thời hạn nộp thuế trên 120 ngày.

Bên cạnh đó, một nhóm đối tượng khác được cơ quan thuế đặc biệt lưu ý là các hộ kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Trong trường hợp cơ quan thuế xác định người nộp thuế đã ngừng hoạt động tại địa chỉ kinh doanh, đồng thời vẫn còn khoản nợ thuế quá hạn và không thực hiện nghĩa vụ sau 30 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của cơ quan thuế, người này có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh theo quy định.

Đây cũng là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc nhiều chủ hộ kinh doanh bị đưa vào danh sách thông báo tạm hoãn xuất cảnh trong thời gian qua. Trên thực tế, không ít trường hợp đã ngừng kinh doanh hoặc chuyển địa điểm hoạt động nhưng không thực hiện thủ tục thay đổi thông tin đăng ký thuế, chấm dứt hoạt động hoặc quyết toán các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng. Khi cơ quan thuế không thể liên hệ hoặc xác minh được địa chỉ hoạt động thực tế, các biện pháp quản lý nợ thuế sẽ được áp dụng chặt chẽ hơn.

Ngoài các hộ kinh doanh trong nước, quy định cũng áp dụng đối với người Việt Nam chuẩn bị xuất cảnh để định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài trước khi rời Việt Nam nếu vẫn còn nghĩa vụ thuế quá hạn chưa hoàn thành.

Theo quy trình được quy định, cơ quan thuế sẽ không áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh ngay lập tức. Trước tiên, người nộp thuế sẽ nhận được thông báo về việc cơ quan thuế dự kiến áp dụng biện pháp này. Nếu sau thời hạn quy định vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, cơ quan thuế mới ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh và gửi văn bản đề nghị đến cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để phối hợp thực hiện.

Để tránh rơi vào tình huống bị hạn chế xuất cảnh, các hộ kinh doanh cần thường xuyên rà soát tình trạng nghĩa vụ thuế của mình, chủ động xử lý các khoản nợ phát sinh, đồng thời cập nhật đầy đủ thông tin về địa điểm kinh doanh với cơ quan quản lý thuế. Trong trường hợp ngừng hoạt động hoặc chấm dứt kinh doanh, người nộp thuế nên thực hiện đầy đủ các thủ tục đóng mã số thuế và hoàn thành các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng theo quy định.

Trong bối cảnh cơ quan thuế đang đẩy mạnh công tác quản lý đối với hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng trực tuyến, người làm Affiliate marketing, kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử và các nền tảng số, việc chủ động tuân thủ quy định về kê khai và nộp thuế không chỉ giúp tránh các khoản xử phạt hành chính mà còn hạn chế nguy cơ bị áp dụng những biện pháp cưỡng chế mạnh hơn, trong đó có tạm hoãn xuất cảnh.