Nỗi Lo Phạt Thuế Khi Kê Khai Sai Đâu Là Hướng Đi Đúng Cho Hộ Kinh Doanh

Hộ kinh doanh nhỏ lẻ theo hình thức thuế khoán không cần thực hiện việc ghi sổ sách kế toán, theo dõi doanh thu. Từ 2026, hàng triệu hộ chuyển sang kê khai, nộp thuế. Việc phải ghi chép đầy đủ thông tin, kê khai về hàng hóa (đầu vào - ra) theo sổ sách kế toán là yêu cầu bắt buộc

Theo Thông tư 152, các hộ, cá nhân kinh doanh phải sử dụng sổ kế toán, quy định theo từng nhóm. Cụ thể, hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng một năm, không phải nộp VAT và thuế thu nhập cá nhân, chỉ cần ghi sổ doanh thu bán hàng, dịch vụ theo mẫu. Nhóm nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu cũng chỉ cần loại sổ này nhưng kê khai theo nhóm ngành nghề có cùng tỷ lệ tính thuế. Hộ, cá nhân nộp thuế trên lãi (doanh thu trừ chi phí) phải lập 4 sổ kế toán, gồm: sổ doanh thu bán hàng, dịch vụ; sổ chi tiết vật liệu, hàng hóa (xuất - nhập - tồn); sổ tiền mặt; và sổ tiền gửi ngân hàng

các quy định mới về sổ sách kế toán đối với hộ và cá nhân kinh doanh đã được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ áp dụng và phù hợp hơn so với trước đây. Cách tiếp cận của cơ quan quản lý có sự thay đổi rõ rệt, tập trung vào mục tiêu giảm bớt sổ sách, chứng từ và chi phí vận hành cho hộ kinh doanh thông qua các mẫu sổ gọn nhẹ, đồng thời cho phép lưu trữ dưới dạng điện tử.

Theo đó, hộ kinh doanh kê khai hiện nay không còn phải chuẩn bị các chứng từ kế toán truyền thống như phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập – xuất. Thay vào đó, trọng tâm được đặt vào những chứng từ trực tiếp ảnh hưởng đến việc xác định nghĩa vụ thuế, bao gồm hóa đơn điện tử, bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ và các chứng từ liên quan khác.

Để đảm bảo tính minh bạch và dễ đối chiếu, hộ kinh doanh được khuyến nghị chủ động yêu cầu hóa đơn điện tử khi mua hàng hóa, dịch vụ và thực hiện thanh toán qua ngân hàng. Đây là các chứng từ ở dạng dữ liệu điện tử, thuận tiện cho việc lưu trữ, tra cứu và không phát sinh chi phí in ấn, bảo quản bản giấy. Riêng đối với các chứng từ không thể hiện dưới dạng dữ liệu, như bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ, hộ kinh doanh vẫn cần in, ký và lưu trữ theo đúng quy định.

Bên cạnh đó, số lượng sổ kế toán mà hộ kinh doanh phải chuẩn bị đã được rút gọn đáng kể, chỉ còn 4 loại thay vì 7 mẫu như trước. Các mẫu sổ mới được thiết kế đơn giản, dễ ghi chép, có tính đến thực tế là chủ hộ và những người không có chuyên môn kế toán vẫn có thể tự thực hiện mà không nhất thiết phải thuê đơn vị dịch vụ.

Cách ghi chép trong các mẫu sổ này chủ yếu phản ánh lại các giao dịch kinh doanh hằng ngày, tương tự như sổ thu – chi trong quản lý tài chính cá nhân hoặc gia đình. Nhờ đó, ngay cả những hộ kinh doanh không có nền tảng kế toán vẫn có thể tiếp cận và thực hiện tương đối dễ dàng.

Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng mẫu sổ theo dõi chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa vẫn là một thách thức, đặc biệt đối với các hộ kinh doanh nhiều mặt hàng. Trong trường hợp không sử dụng phần mềm bán hàng, việc theo dõi nhập – xuất – tồn kho hoặc xác định giá vốn hàng bán sẽ gặp nhiều khó khăn.

Vì vậy, hộ kinh doanh được khuyến nghị cân nhắc ứng dụng phần mềm bán hàng để hỗ trợ công tác quản lý và ghi chép. Đồng thời, cũng có ý kiến đề xuất cơ quan quản lý cần xem xét lại yêu cầu nộp mẫu sổ chi tiết này cùng hồ sơ khai thuế định kỳ, do tính chất phức tạp và chưa thực sự phù hợp với đa số hộ kinh doanh. Theo hướng tiếp cận linh hoạt hơn, mẫu sổ này chỉ nên được lập để kiểm kê thực tế vào cuối năm, lưu trữ tại cơ sở kinh doanh và xuất trình khi cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra.

Nhìn chung, các quy định mới về sổ sách kế toán đối với hộ kinh doanh đang cho thấy sự thay đổi tích cực trong cách tiếp cận quản lý thuế, theo hướng đơn giản hóa thủ tục, giảm gánh nặng chi phí và phù hợp hơn với thực tiễn kinh doanh. Việc tinh gọn số lượng sổ sách, ưu tiên chứng từ điện tử và tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế giúp hộ kinh doanh dễ tuân thủ hơn, hạn chế rủi ro sai sót không cần thiết.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, một số yêu cầu vẫn có thể gây khó khăn cho các hộ kinh doanh quy mô lớn, kinh doanh nhiều mặt hàng hoặc chưa ứng dụng công nghệ trong quản lý bán hàng. Do đó, bên cạnh nỗ lực cải cách từ cơ quan quản lý, bản thân hộ kinh doanh cũng cần chủ động nâng cao năng lực quản lý, cân nhắc sử dụng các công cụ hỗ trợ phù hợp để đảm bảo việc ghi chép, kê khai thuế được chính xác và minh bạch.

Về lâu dài, việc kết hợp giữa chính sách đơn giản, linh hoạt và ý thức tuân thủ của hộ kinh doanh sẽ là yếu tố then chốt giúp công tác quản lý thuế hiệu quả hơn, đồng thời tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, ổn định và bền vững. Nếu Quý khách hàng cần biết thêm chi tiết những thông tin liên quan vui lòng liên hệ Hotline 092 895 6666. 

Công ty TNHH Kế toán, Kiểm toán - Đại lý thuế Tân Phú Quý

📞 Hotline: 092.895.6666 

📧 Email: dailythuetanphuquy@gmail.com 

🏢 Website: https://dailythuetanphuquy.vn/ 

📍 Địa chỉ:  

Văn phòng Quảng Ninh: Mỹ Gia 4-12A Vinhome Bến Đoan, phường Hồng Gai, Tỉnh Quảng Ninh

Văn phòng Hải Phòng: SB101-Vinhome Cầu Rào, Phường An Biên, TP Hải Phòng