HIẾN PHÁP LÀ GÌ? Ý NGHĨA CỦA HIẾN PHÁP?

Hiến pháp là gì? Những ý nghĩa của Hiến pháp

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

 

Định nghĩa Hiến pháp là gì?

• Hiến pháp là một đạo luật cơ bản do cơ quan quyền lực nhà nước cơ bản nhất ban hành quy định tổ chức nhà nước, cơ cấu, thẩm quyền các cơ quan nhà nước trung ương và quyền cơ bản của con người.
• Mọi cơ quan và tổ chức phải có nghĩa vụ tuân thủ Hiến pháp.
• Hiến pháp xã hội chủ nghĩa : Hiến pháp xã hội chủ nghĩa ghi nhận, khẳng định và củng cố các quan hệ sản xuất mà nó có nhiệm vụ bảo vệ, đó là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, ghi nhận và củng cố các nguyên tắc cơ bản của đường lối quốc phòng toàn dân bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, đường lối đối ngoại hòa bình hợp tác, hữu nghị giữa các dân tộc thể hiện tính chất nhân đạo, tính nhân văn sâu sắc của chế độ mới đồng thời ghi nhận, khẳng định quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, xác định một cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ.
• Hiến pháp tư sản : là hiến pháp do nhà nước tư sản ban hành, bảo vệ quyền lợi, ý chí giai cấp tư sản, hiến pháp thừa nhận chế độ đa nguyên, đa đảng, chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, các hiến pháp tư sản chủ yếu do pháp luật quy định tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước.

Đặc điểm của hiến pháp

Hiến pháp – văn bản tổ chức quyền lực nhà nước

-Nếu nhắc đến Hiến pháp trước tiên chúng ta sẽ nghĩ rằng nó là 1 cái khung pháp luật quy định về tổ chức quyền lực của nhà nước :

• + Xác định hình thức, cấu trúc của nhà nước, phân cấp quyền hạn giữa các chủ thể, các bộ phận trong cơ cấu đó (Hiến pháp Việt Nam quy định về tổ chức và hoạt động bộ máy nhà nước cộng hòa dân chủ Việt Nam, Hiến pháp của Mỹ cũng như vậy). Khi đề cập đến Hiến pháp thì đây là văn bản pháp lý, quy định về tổ chức và quyền lực của nhà nước đó.
• + Quy định chính thể nhà nước, tùy theo cách tổ chức các cơ quan nhà nước ở Trung ương mà xác định chính thể nhà nước đó là quân chủ lập hiến hay cộng hòa. Việc lựa chọn hình thức chính thể có ý nghĩa rất lớn trong việc tổ chức quyền lực nhà nước của mỗi quốc gia.
• + Hiến pháp quy định nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước.
• + Hiến pháp quy định 1 hệ thống chế độ xã hội của nhà nước ( chế độ chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại) làm cơ sở xã hội cho việc tổ chức quyền lực nhà nước. Với những quy định về chế độ xã hội khác nhau sẽ quyết định đến bản chất nhà nước và cách thức tổ chức quyền lực nhà nước khác nhau.
• + Hiến pháp thiết lập 1 hệ thống tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước. Đó là việc thiết lập 1 hệ thống các cơ quan nhà nước, quy định nguyên tắc hoạt động, thẩm quyền và các mối quan hệ qua lại giữa chúng. Chỉ có Hiến pháp mới có quyền quy định thành lập hay bãi bỏ các cơ quan này. Mọi văn bản pháp luật sau hiến pháp chỉ được cụ thể hóa hiến pháp chứ không được quy định mới các cơ quan nhà
  nước.

Hiến pháp không chỉ quy định các cơ quan ở Trung ương mà còn quy định các cơ quan ở địa phương,như ở Việt Nam không những quy định về , về Chính Phủ, Quốc Hội. Hay các cơ quan nhà nước khác ở Trung ương, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, với các cấp chính quyền ở địa phương.

Hiến pháp – văn bản quy định quyền con người, quyền công dân

• Quyền con người, quyền công dân là tư tưởng, khẩu hiệu của giai cấp tư sản trong cuộc cách mạng tư sản. Khi giành chính quyền, giai cấp tư sản thường định chế vào Hiến pháp, đối với các nước xã hội chủ nghĩa, con người là mục tiêu và là động lực của sự phát triển, nên quyền con người, quyền công dân là chế định cơ bản của Hiến pháp. Hiến pháp là một thành quả của dân chủ.
• Ý nghĩa dân chủ của Hiến pháp thể hiện rõ nét hơn ở chỗ, nó là văn kiện chính trị – pháp lý ghi nhận, bảo vệ quyền con người. Hiến pháp quy định những quyền cơ bản nhất của công dân. Ghi nhận, mở rộng quyền con người, quyền công dân trong hiến pháp là xu hướng phát triển của các bản Hiến pháp, mỗi nhà nước sẽ có các cơ chế, biện pháp cụ thể.
• Hiện nay khi nói đến tính dân chủ, chủ yếu ta đề cập đến giá trị của con người, công dân, nên đây được xem là vấn đề trung tâm của mọi nền dân chủ. Và đây là mục đích của con người hướng tới, thành lập ra bộ máy nhà nước thì đây được xem là 1 công cụ, 1 phương tiện để người dân tổ chức cuộc sống đạt tới mục đích giải phóng con người, đảm bảo quyền con người.
• Khi quyền con người được pháp lý hóa quy định trong Hiến pháp và pháp luật ở mỗi nước thì khi đó mới gọi là quyền công dân. Hiến pháp là 1 văn bản pháp lý nó quy định mục tiêu của mỗi nhà nước và quy định giá trị của con người mà các công ước quốc tế (ví dụ : công ước quốc tế quyền con người năm 1948, công ước quốc tế con người về chính trị dân sự năm 1966, công ước quốc tế quyền con người về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội).

Theo Nghialagi